Opleiding Theatertechniek

Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten

Wie dit vak wil studeren moet over een combinatie van eigenschappen beschikken die niet zo vaak samengaan in één persoon. Hij of zeker ook zij moet gevoel hebben voor theater, houden van toneel, dans en cabaret. En hij of zij moet aan de andere kant beschikken over technisch inzichten technische creativiteit. Want het is de technicus die in het theater twee werelden bij elkaar moet brengen, die ver uit elkaar liggen. Aan een kant de wereld van de techniek met al zijn exactheid en aan de andere kant een wereldvan artistieke intuïtie, waaruit voorstellingen ontstaan. Je moet de taal spreken van de acteurs, je moet de regisseur of de decotontwerper verstaan, aanvoelen wekle kant ze op willen en je moet oplossingen kunnen aandragen voor alle problemen, die opgelost kunnen worden met behulp van techniek.

Een nieuwe generatie technische managers
Het theater en de techniek in het theater heeft in de laatste decennia een snelle ontwikkeling doorgemaakt. Het omgaan met die techniek vereist een gedegen scholing. Het produceren van voorstellingen en van allerlei (theatrale) evenementen is een uiterst kostbare zaak geworden. Er was dan ook grote behoefte in het veld aan een nieuw soort managers, om mensen en techniek op een effectieve en efficiënte wijze te kunnen inzetten. De opleiding is ontstaan op basis van die behoefte van die behoefte en is mede vorm gegeven door de werkgevers- en werknemersorganisaties in de bedrijfstak. De opleiding Theatertechniek is een vierjarige HBO-opleiding. Zij leidt mensen op, die in een aantal jaren in de praktijk moeten kunnen doorstromen naar leidinggevende functies. Het is de enige opleiding in zijn soort in het Nederlands taalgebied. In de korte tijd van haar bestaan heeft de opleiding nationaal, maar ook wel internationaal brede erkenning gekregen. De afgestudeerden hebben allemaal werk in de sector.

Techniek
Bij techniek in het theater denkt iedereen in de eerste plaats aan licht en geluid en aan de verschillende machinerieën op het toneel. Het klopt, dat zijn essentiële hulpmiddelen die gebruikt worden bij bijna alle voorstellingen. Maar het kan net zo goed zijn dat voor een scène een hydraulisch hefpodium moet worden ontwikkeld of apparatuur om op afstand voorwerpen over het toneel te laten bewegen, of dat er personages moeten neerdalen uit de hemel, of dat een toneelvloer zodanig verstevigd moet worden dat olifanten de toneelvloer kunnen betreden. Een technicus moet beschikken over een brede kennis en hij moet weten waar hij specialistische kennis kan vinden om met oplossingen te komen, waardoor de ideeën van de regisseur en van de ontwerper van het scènebeeld tot leven komen. Omdat de samenwerking met de theatermakers zo belangrijk is ook al tijdens de studie, is ervoor gekozen om de opleiding Theatertechniek te laten functioneren in de Theaterschool.

Opleiding Theatertechniek en de Theaterschool
De Theaterschool omvat opleidingen voor bijna alle mogelijke artistieke beroepen, die je tegenkomt in het theater, zoals kleinkunstenaars, regisseurs, docenten, dansers en acteurs. Met die opleidingen wordt samengewerkt in verschillende projecten. In het vierde jaar hebben de theatertechniek-studenten de verantwoordelijkheid voor de technische realisatie van de voorstellingen van de andere opleidingen. Maar voordat je zover bent om die verantwoordelijkheid op je te nemen heb je heel wat onderwerpen bestudeerd en veel praktisch gewerkt in allerlei projecten, die je voorbereiden op het vak.

Vakkenpakket
Omdat de technicus van alle markten thuis moet zijn is er een heel breed vakkenpakket. Je moet een gedegen algemene basis hebben om de rest van je carrière ontwikkelingen van de techniek te kunnen volgen en bijhouden: wiskunde, informatica, mechanica, materialenkennis, fabricagetechnieken en electronica maken deel uit van de studie in de eerste twee jaar. Er worden voor die lessen samengewerkt met de Hogeschool van Amsterdam (HTS). Je moet je ideeën kunnen verduidelijken door te tekenen, je zult tekenen dan ook in allerlei varianten tegenkomen op het rooster, zoals schetsen, technisch tekenen, CAD tekenen en je zult ook tijdens de opleiding verschillende keren maquettes moeten bouwen. Er zijn vanzelfsprekend veel toegepaste technische vakken zoals belichtingstechniek, geluidstechniek, akoestiek, algemene theatertechniek en theaterbouw. Theorie en praktisch werk gaan hierbij hand in hand. Daarnaast zijn er veel vakken die je artistieke ontwikkeling en gevoeligheid stimuleren. Theoretisch, zoals kunstgeschiedenis en theatergeschiedenis, maar ook praktisch, zoals spel, werken in de ruimte en muzikale vorming. Omdat het gaat om leidinggevende functies is er in het pakket bovendien veel aandacht voor zaken als recht en gebouwbeheer, en voor organisatie en management.

Faciliteiten
De Theaterschool is gehuisvest in een nieuw gebouw, met uitstekende faciliteiten, zowel voor de uitstekende opleidingen als voor de opleiding theatertechniek. Naast een groot aantal studio's, waarvan een flink aantal kan worden ingericht als voorstellingsruimte zijn er twee goed geoutilleerde theaters. Met name de grote theaterzaal is zeer flexibel en kan daarmee plaats bieden aan bijna ieder artistiek of technisch experiment. Daarnaast zijn er in het gebouw een decoratelier, een geluidsstudio, kostuumatelier etc. Er is geen theaterschool in Europa, die kan beschikken over een dergelijke combinatie van faciliteiten.

Toekomst voor de student
Hoofd Technische Dienst is zowel mogelijk bij een theater als bij een toneelgezelschap. Het hoofd van een theater heeft de eindverantwoordelijkheid voor het beheer van het gebouw, en daarnaast leiding over het op het toneel werkende personeel. Het hoofd van een gezelschap heeft de eindverantwoordelijkheid voor het tot stand komen van het technische deel van de producties, en de leiding over het technische personeel berokken bij produkties.
De Chef-inspiciënt heeft veelal eenzelfde verantwoordelijkheid als het hoofd van een technische dienst. In veel gevallen beschikt een gezelschap niet over eigen ateliers, waardoor het totaal van de verantwoordelijkheden van deze functie minder zwaar is.
De Stage-manager is een functie die samengesteld is uit die van produktieleider en voorstellingsleider. De produktieleider begeleidt de produktie vanaf de eerste fase tot de première intensief. De voorstellingsleider start zijn werkzaamheden bij een nieuwe produktie in het repetitieproces en beëindigt deze na de laatste voorstelling.

Afgestudeerden kunnen verder ook terecht komen in allerlei andere functies, zoals belichter, geluidstechnicus, technisch eindverantwoordelijke of adviseur bij evenementen en/of festivals. Verder bijvoorbeeld ook als manager bij toeleveringsbedrijven van apparatuur of als leidinggevende in verhuurbedrijven.

Selectie
De formale toelatingseisen zijn: minimaal een diploma HAVO of VWO, eventueel MTS, met wiskunde B en natuurkunde in het pakket. Er bestaat voor kandidaat-studenten een selctieprocedure waarin zowel de student als de studieleiding proberen helder te krijgen of dit voor de betreffende kandidaat-student de juiste opleiding zou zijn.

Informatie
Verder informatie over de selectieprocedure kun je aanvragen bij het opleidingssecretariaat.
Telefoon: 020-5277620
Email: info.theatech@the.ahk.nl.

Meer informatie is te vinden op de site van de Opleiding Theatertechniek.